033 33 202 33 info@hetseminarie.nl
Over ons - Zorgresidence Het Seminarie - Amersfoort

Historie

In Het Seminarie was eeuwenlang het Oud-Katholieke Seminarie gevestigd, de opleiding voor de ambtsdragers (clerus) van de Oud-Bisschoppelijke Clerezy, zoals die kerkgroepering destijds werd genoemd. De geschiedenis van deze plek gaat ver terug. Het huidige Seminarie maakt deel uit van de Stad van Cahen, waar thans o.a. Stadsherstel Midden-Nederland is gevestigd.

De historie van Het Seminarie

Al in 1696 werd op deze plek in de oude binnenstad een schuilkerk opgericht. Toen in de 16e eeuw na de Reformatie het katholieke geloof niet meer in het openbaar mocht worden uitgeoefend, verrezen overal in het land zogenoemde schuilkerken: kerken die niet als zodanig herkenbaar waren en daarom vaak ondergebracht werden in huizen of schuren. In 1725 werd het stuk grond rond de schuilkerk aan de Muurhuizen en de Kerkstraat aangekocht voor de bouw van een complex voor het Oudkatholieke Seminarie. De eerste gebouwen waren het Heren- en het Jongenshuis. De oorspronkelijke schuilkerk ging dienen als kapel van het seminarie.

In de loop der jaren werden meer gebouwen aan het complex toegevoegd. Een kleinseminarie, verbonden met de stedelijke Latijnse school en een grootseminarie voor de opleiding van priesterstudenten. De opleiding heeft meer dan 200 jaar op deze plek gefunctioneerd. Toen in 1957 het Oudkatholieke seminarie wegtrok uit de binnenstad, kwam het hele complex leeg te staan. In de jaren ’60 van de 20e eeuw nam de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) enkele panden in gebruik. De ROB kampte al enige tijd met ruimteproblemen. De leegstaande seminariegebouwen boden het ROB een tijdelijke oplossing. Aan definitieve huisvesting aan de Muurhuizen werd nog niet gedacht. De ROB wilde graag de seminariegebouwen behouden en op die manier voor verder verval behoeden. Financieel kregen zij dit echter nog niet rond. Het complex werd steeds bouwvalliger, waardoor de ROB begin jaren ’70 was genoodzaakt een andere locatie te betrekken. Inmiddels werden plannen gemaakt voor de verbouwing van de seminariegebouwen en een gedeelte nieuwbouw rond deze plek om zodoende de ROB alsnog aan de Muurhuizen te kunnen huisvesten. De opdracht hiervoor werd gegeven aan de architect Abel Cahen.

De gebouwen aan de Muurhuizen in 1984 - Zorgresidence Het Seminarie - Amersfoort
De gebouwen aan de Muurhuizen in 1986 - Zorgresidence Het Seminarie - Amersfoort

Het Seminarie als kraakpand

De gebouwen aan de Muurhuizen bleven ondertussen onbeheerd achter. Van 1982 tot 1985 werden de gebouwen zelfs gekraakt en ze kregen steeds meer een verwaarloosd aanzien. Het ontwerp van architect Cahen stuitte op veel weerstand, discussie, protest en onzekerheid. Uiteindelijk slaagde de ROB erin de handen op elkaar te krijgen om de Stad van Cahen te realiseren. In het ontwerp van Cahen bleven de overgebleven gebouwen van het oude seminarie gelukkig behouden. De bibliotheek van de ROB, thans onderdeel van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, werd in de kapel gehuisvest.

De Oudkatholieke kerk

In 1723 vond er in Nederland een officiële scheuring plaats binnen de Rooms-katholieke kerk. In dat jaar werd zonder medewerking van Rome de priester Cornelis Steenoven tot aartsbisschop van Utrecht gewijd. Steenoven was van 1693 tot 1719 pastoor geweest in Amersfoort. Hij had het voormalige St. Nicolaas Weeshuis aan ’t Zand tot schuilkerk laten verbouwen. Ook was hij in het bezit van de resten van het Mirakelbeeldje (Maria) en hield dit toen hij formeel Oudkatholiek werd. Zodoende is dit beeldje in de OKK kerk aan ’t Zand terechtgekomen, waar het zich nu nog bevindt. Naast verschillen in opvatting omtrent de leer, was het de vraag wie binnen de kerk de feitelijke leiding had: de bisschop met zijn geestelijkheid, of de paus met de curie. Diegenen die zich aan de ‘oude bisschoppelijke ordening’ wilden houden, werden in 1723 door de paus in de ban gedaan en noemden zich later Oudkatholiek. Met deze naam ‘oud’ gaven ze te kennen, dat ze zich vereenzelvigden met de ideeën van de kerk uit de eerste eeuwen. Na 1870 werd gaandeweg het onderscheid tussen Rome en de Oudkatholieken nog groter, doordat ze de onfeilbaarheid van de paus niet erkenden; voor hen is de paus slechts bisschop van Rome. Sinds 1909 wordt de Nederlandse taal bij de eucharistieviering gebruikt. En in 1928 werd voor de pastores de celibaatsplicht opgeheven. Momenteel zijn er in Nederland 30 parochies van Oudkatholieken met ca. 8000 gelovigen. De OKK had in Amersfoort twee kerkgebouwen: één op ’t Zand: de parochie van H. Georgius (Joris op ’t Zand) en één in het Oudkatholiek Seminarie, de Willibrord en Bonifaciusparochie. De eerstgenoemde bestaat nog steeds.

Zorgresidence Het Seminarie

In 2013 wordt het hele complex – Herenhuis, Jongenshuis en kapel – veranderd in een woonzorgcentrum ‘Zorgresidence Het Seminarie’ met 20 appartementen: 8 één-kamerappartementen en 12 ruimere appartementen waarvan 6 met een aparte slaapkamer waar dubbele bewoning mogelijk is. Het voormalige Jongenshuis (aan de Muurhuizen) en het Herenhuis worden hiertoe verbouwd. De kapel krijgt een centrale functie in de woonzorgvoorziening, als ontmoetingsplaats/wooneetkeuken. De vide in de kapel biedt ruimte om te verpozen voor het lezen van een boek, een spel te spelen of  een tv-programma te zien. Jong en oud zullen elkaar ontmoeten tijdens de maaltijden, cursussen, enz.

Luchtfoto De stad van Cahen - Zorgresidence Het Seminarie - Amersfoort

Onderdeel van Stad van Cahen

Het Seminarie vormt straks een onderdeel van de Stad van Cahen. Dit blijkt o.a. uit het gebruik van een gemeenschappelijke ingang, auditorium en het Kunstplein. Verder zijn een aantal ruimten dagelijks in gebruik door Het Seminarie en wel als extra spreekkamer, huiskamer, kantoor, was- en strijkruimte, opslag en activiteitenruimte. Een gedeelte van de Stad van Cahen wordt in gebruik genomen door MBO Amersfoort. Jongeren die de opleiding tot zorghulp volgen, worden betrokken bij diverse ondersteunende activiteiten in de zorg in de vorm van werkend leren. Niet alleen bij de bewoners van Het Seminarie maar ook voor oudere bewoners in de binnenstad.

Een stad binnen een stad

Het streven is de Stad van Cahen daadwerkelijk een stad binnen de stad te laten zijn, zoals de architect Cahen voorstond. Een plek waar mensen wonen, leren en werken en volop in het leven staan, waar interactie met de buurt gewoon is.

Spring naar werkbalk